TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

 

İKİNCİ BÖLÜM

 

TEDBİRE İLİŞKİN ARA KARAR

 

 

NURİYE ACAR BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/20218)

Karar Tarihi: 31/12/2015

 

 

İKİNCİ BÖLÜM

ARA KARAR

 

Başkan  

 :

 Engin YILDIRIM

Üyeler

 :

 Alparslan ALTAN

 

 

 Celal Mümtaz AKINCI

 

 

 Muammer TOPAL

 

 

 M. Emin KUZ

Raportör

 :

 M. Serhat MAHMUTOĞLU

Başvurucu

 :

 Nuriye ACAR

Vekilleri

 :

 Av. Ramazan DEMİR

 

 

 Av. Faik Özgür EROL

 

I.   BAŞVURUNUN KONUSU

1.         Başvuru, Şırnak Valiliği tarafından Cizre ilçesinde alınan “sokağa çıkma yasağı” kararının başvurucu yönünden yaşama hakkı, işkence ve eziyet yasağı, kişi hürriyeti ve güvenliği, özel hayatın gizliliği ve korunması hakkını ihlal ettiği iddiaları hakkındadır.

2.         Başvurucu, mülki amirler tarafından “sokağa çıkma yasağı” kararı alınmasının ve uygulanmasının engellenmesi konusunda tedbir kararı verilmesini talep etmektedir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

3.         Başvuru, 30/12/2015 tarihinde doğrudan Anayasa Mahkemesine yapılmıştır.  Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün (İçtüzük) 73. maddesi uyarınca, tedbir talebinin Bölüm tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden, dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

4.         Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve ilgili kamu makamlarından alınan bilgilere göre olaylar özetle şöyledir:

5.         Şırnak Valiliği tarafından 14/12/2015 tarihinde Cizre ilçesinde sokağa çıkma yasağı ilan edilmiştir. Valiliğin sokağa çıkma yasağının devam ettiğine ilişkin 23/12/2015 tarihinde yapmış olduğu duyuru şöyledir:    

       “İlimiz Cizre ve Silopi ilçe merkezlerinde Bölücü Terör Örgütü mensuplarının etkisiz hale getirilmesi, bölücü terör örgütü mensupları tarafından mayın ve patlayıcılarla tuzaklanmış barikat ve hendeklerin bertaraf edilmesi ve vatandaşlarımızın can, mal güvenliğinin ve  kamu düzeninin sağlanması amacıyla konulan sokağa çıkma yasağı sebebiyle; 

        Vatandaşlarımızın ihtiyaç duyduğu başta sağlık hizmetleri, gıda ihtiyaçları ve cenaze ile ilgili hizmetlerine ilgililerin 155 Polis İmdat telefonuna bildirmeleri durumunda Kaymakamlıklarımızca yardımcı olunmaktadır. 

        Kamuoyuna saygıyla duyurulur.”

6.         Başvurucu vekilleri, başvurucu ile yaptıkları telefon görüşmesinde başvurucunun anılan karardan kişisel olarak etkilendiğini, Noterlerin kapalı olması nedeniyle vekâletname sunamadıklarını belirtmişlerdir.

7.         Başvurucu, eşi ve dokuz çocuğuyla birlikte Şırnak ili Cizre ilçesinde yaşamakta olup 10/12/2015 tarihinde Cizre Devlet Hastanesinde bir kız çocuğu dünyaya getirmiştir. Bebeğin sağlık sorunları nedeniyle doğumundan sonra hastane gözetiminde küvezde tutulması uygun görülmüş; anne ise diğer çocuklarıyla ilgilenmek üzere evine dönmüştür.

8.         Başvurucunun bebeği 14/12/2015 tarihinde ambulansla Şırnak Devlet Hastanesine sevk edilmiş;  başvurucu diğer çocuklarıyla ilgilenmek üzere Cizre’de kalmıştır. Aynı gün saat 23.00 itibarıyla Valilik tarafından sokağa çıkma yasağı kararı ilan edilmiştir.

9.         Başvurucu, sokağa çıkma yasağı nedeniyle Şırnak’a gidemediğini, 20/12/2015 tarihinde bebeğinin hastaneden taburcu edilerek teyzesine teslim edildiğini ve halen teyzesinin yanında olduğunu belirtmektedir.  

10.     Başvurucu, mülki amirler tarafından alınan sokağa çıkma yasağı kararlarına karşı etkili bir başvuru yolu bulunmadığını belirterek 30/12/2015 tarihinde doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur.

11.     Anayasa Mahkemesi tarafından başvurucunun iddialarına ilişkin Şırnak Valiliğinden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Valiliğin Mahkememize sunmuş olduğu bilgi ve belgeler kapsamında; başvurucu ya da yakınlarının başvuru konusuna ilişkin resmi kurumlara herhangi bir başvurusu bulunmadığı, sokağa çıkma yasağı süresince ilçeden ayrılmak isteyen vatandaşların kolluk güçleri kontrolünde güvenli bir şekilde ayrılmaları için gerekli önlemlerin alındığı, Anayasa Mahkemesince başvuru hakkında kendilerinden bilgi istenilmesiyle birlikte olaydan haberdar olmaları üzerine Şırnak Valiliği tarafından başvurucunun eşi ile telefonla görüşüldüğü, anılan görüşmede başvurucunun eşi tarafından, herhangi bir yardım taleplerinin bulunmadığının iletildiği, Valilik tarafından, herhangi bir taleplerinin olması durumunda 155 ihbar hattını aramaları durumunda kendilerine yardımda bulunulacağının bildirilerek görüşmenin sonlandırıldığı anlaşılmıştır.

B. İlgili Hukuk

12.  10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 11. maddesinin (C) fıkrası şöyledir:

“İl sınırları içinde huzur ve güvenliğin, kişi dokunulmazlığının, tasarrufa müteaallik emniyetin, kamu esenliğinin sağlanması ve önleyici kolluk yetkisi valinin ödev ve görevlerindendir.

Bunları sağlamak için vali gereken karar ve tedbirleri alır. Bu hususta alınan ve ilan olunan karar ve tedbirlere uymıyanlar hakkında 66 ncı madde hükmü uygulanır.”

 

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

13.     Başvuru formu ve ekleri incelenip tedbir talepleri hakkında gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

14.     Başvurucu, 5442 sayılı Kanun’un mülki amirlere “sokağa çıkma yasağı” kararları alma yetkisi vermediğini, Cizre’de uygulanan yasak nedeniyle başvurucunun yeni doğan ve bakıma muhtaç olan bebeğinden yirmi gündür ayrı yaşamak zorunda kaldığını, bebeğinin anne sütü alamaması nedeniyle sağlığının olumsuz etkilendiğini belirterek Anayasa’nın 13., 17., 19., 20. ve 23. maddelerinde güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüş; başvurucunun bebeği ile bir araya gelebilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve mülki amirler tarafından “sokağa çıkma yasağı” kararı alınmasının ve uygulanmasının engellenmesi konusunda tedbir kararı verilmesini talep etmişlerdir.

B. Değerlendirme

15.     30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 49. maddesinin (5) numaralı fıkrası ve İçtüzük’ün“Tedbir kararı” başlıklı 73. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre; başvurucunun yaşamına ya da maddi veya manevi bütünlüğüne yönelik ciddi bir tehlike bulunduğunun anlaşılması hâlinde, başvuru hakkında esasa ilişkin inceleme yapılana kadar Bölümlerce resen veya başvurucunun talebi üzerine gerekli tedbirlere karar verilebilir.

16.     Anayasa Mahkemesi, genel olarak mülki amirler tarafından alınan “sokağa çıkma yasağı” kararlarına ilişkin başvurular kapsamında anılan kararların yürütmesinin tedbiren durdurulması taleplerini yakın tarihlerde reddetmiştir (Mehmet Girasun ve Ömer Elçi (TAK), B. No: 2015/15266, 11/9/2015, § 14; Meral Danış Beştaş (TAK), B. No: 2015/19545, 22/12/2015, § 16). Somut olayın koşulları altında başvurucunun sokağa çıkma yasaklarına ilişkin genel nitelikteki tedbir talebi hakkında anılan kararlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

17.     Bununla birlikte bireysel başvurunun niteliği gereği, tedbir talebi sadece başvurucunun şahsına yönelik iddialar yönünden değerlendirilebilir (Meral Danış Beştaş, § 17). Bu nedenle başvurucunun kişisel durumuyla ilgili olarak tedbir kararı verilmesinin koşullarının bulunup bulunmadığı hususu değerlendirilecektir.

18.     Somut olayda Cizre’de yaşayan başvurucu, sokağa çıkma yasağı nedeniyle Şırnak’ta bulunan yirmi günlük bebeğinin yanına gidemediğini ileri sürmektedir. Şırnak Valiliği, bölgede yaşayanların 112 Acil Yardım Hattı ve 155 Polis İmdat Hattını aramaları hâlinde sağlık hizmetlerine ve temel ihtiyaçlarına ilişkin taleplerinin karşılandığını ancak yapılan araştırma neticesinde başvurucunun resmi makamlara talebini iletmediğini belirtmiştir. Nitekim başvurucunun da resmi makamlara talebini iletmesine rağmen sonuç alamadığına dair bir iddiası bulunmamaktadır. Valilik ayrıca, Anayasa Mahkemesi tarafından gönderilen yazı üzerine başvurucunun kişisel durumu hakkında bilgi sahibi olunduğunu ve başvurucunun eşi ile iletişime geçildiğini, kendilerine herhangi bir taleplerinin bulunmadığını ilettiğini, herhangi bir taleplerinin olması durumunda 155 ihbar hattını aramaları durumunda kendilerine her türlü yardımda bulunulacağının hatırlatılarak görüşmenin sonlandırıldığını bildirmiştir (bkz. § 11).

19.     Açıklanan nedenlerle, resmi makamlara bir talepte bulunulması durumunda gerekli tedbirlerin alınacağının Valilikçe hem başvurucuya hem de Anayasa Mahkemesine bildirilmiş olduğu da dikkate alınarak, başvurucunun ve bebeğinin yaşamına ya da maddi veya manevi bütünlüğüne yönelik derhâl tedbir kararı verilmesini gerektiren ciddi bir tehlike bulunduğu bu aşamada anlaşılamadığından koşulları oluşmayan tedbir talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

A. Başvurucunun tedbir talebinin REDDİNE,

B.    Kararın bir örneğinin başvurucuya ve vekiline tebliğine,

31/12/2015 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

 

 

Başkan

Engin YILDIRIM

Üye

Alparslan ALTAN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

 

 

 

 

 

 

 

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ